Dalgúns sucedidos que puideron ser en Darube

Benedicto Príamo

2004-06-07T23:38:00.000+02:00

Benedicto Príamo agardaba por min. Recibiume no salón da súa casa: un espacio inmenso co glamour dos lugares antigos, dous ventiladores de teito que gobernan o paso do aire, un par de chaise lounge, e varios arrranxos de flores que gobernan os lugares de paso. Alí ten Benedicto Príamo o seu escritorio. Sobre a mesa, “A Conquista do Pan”, de Kropotkin. Detrás do escritorio, coma administrando as ideas e mailos momentos, un retrato do Príncipe dos Mulatos.

Logo dos saúdos iniciais, e por encetarmos a conversa, Príamo faloume de Gerson. “É un home da miña total confianza”, díxome. E aclaroume que, durante a miña estadía no país, Gerson estaría sempre ó meu dispor. Despois preguntoume se xa coñecía algo da cidade; só era un xeito de entrarmos en materia: el sabía tan ben coma min que a penas se tivera tempo para tratar de durmir un pouco no Hotel Nacional.

Quixen preguntarlle algo máis sobre Stanley e aquel tipo do que xa só se coñecía o seu vello alcume, O Abrelatas. “Polo de agora –díxome- é mellor que non saiba máis do que sabe. Ademais, hai moito tempo que ninguén sabe moito deles, por iso está vostede aquí”. Eu non teimei porque, cando me encargaran o traballo, deixáranme ben claro que eu nunca había saber moito sobre aquela historia, que eu só tiña que localizalos e entregarlles senllas cartas, ou dúas copias dunha soa carta, que tomase o tempo que fose preciso para facelo e que dixese cantos cartos quería cobrar.

Naquel entón, eu xa coñecía algo sobre Darube, movido como estaba pola curiosidade despois do acontecido naquela noite estrana do Galicia 2000. Hai outras cuestións que quizais resulten máis freudianas, coma o feito de que aquel sucedido me levase a comezar a escribir unha novela localizada en Darube logo de prometer que non había visitar o país ata que lle entregase o texto á editorial. Freud, todo hai que dicilo, sérvenos de escusa para cáseque todo. Despois pasou o que pasou e volvín mudar os meus planos. Aí xa non canto tería que ver Freud. A Ildefonso, o camareiro do Galicia 2000, o incidente daquela noite servíralle para descubrir unha nova frase coa que musicar ó seu habitual pesimismo: “Toda a vida traballando para que calquera noite apareza un tolo disposto a matarte sen sequera saber o teu nome”.

Gerson

2004-06-07T00:52:00.000+02:00

Gerson di que un tarda seis meses en chegar a un país distinto, que ese é o tempo que precisamos para ceibar a ollada.

Dixéramo na miña primeira mañá de Darube. Aparecera por “Los ¨Guayacanes”, o restaurante do Hotel Nacional, cando eu remataba o meu almorzo. Recoñeceume con facilidade e identificouse. “Veño buscalo”. Pedinlle que sentase ó meu carón, que tomase un café, e eu aproveitei para lle preguntar algunhas cousas sobre o país. “As mesmas preguntas que todos os estranxeiros fan”, confesaríame co tempo. Despois preguntou el: ninguén acabara de explicarlle ben qué era o que ía facer eu no país, díxome logo de pedir desculpas pola súa curiosidade. “Normal, nin eu sei moi ben qué veño facer”, respondín. “Teño unha mensaxe para alguén, para dúas persoas, realmente, para dous homes dos que ninguén sabe moito dende hai moito tempo; non sei onde están, só sei que están en Darube; pero o caso é que eu teño que os localizar, teño que lles entregar algo e despois marchar”. Pola faciana de Gerson esvarou un aceno de desconfianza. “Xa sei que é unha historia estrana”, aclareille, “pero o caso é que esa é a miña historia: alguén envioume a aquí para lles dar unha mensaxe a dous homes dos que só se sabe que están vivos e que están en Darube. Se cadra, tamén aproveito para buscar a Pedra de Andurén”, díxenlle. E Gerson sorriu.

A da Pedra de Andurén é unha das moitas historias tecidas arredor do pasado mítico de Darube. Era a pedra na que se gardaba toda a sabedoría de Dan Boden. Por iso Gerson sorrira cando lle falei dela. Contoume o que eu xa sabía, que era certo que Dan Boden existira, que fora un dos primeiros líderes que tivo Darube, pero que non estaba moi claro canto do que del se contaba era certo ou se non eran máis ca historias inventadas por alguén para fundar unha patria. Segundo algúns especialistas, o mito de Dan Boden xogara un papel moi importante na construcción de Darube coma país cando unha parte da oligarquía local precisou un soño co que acadar a complicidade dos máis pobres. “Aínda hoxe todo o mundo cre naquela historia”, díxome Gerson. “¿E a Pedra de Andurén?”. Gerson volveu sorrir: “Eu non creo na lenda de Dan Boden, e tampouco en pedras cargadas de sabedoría. Eu vivín fóra de Darube moito tempo; xa non creo nesas cousas”.

Fíxose un silencio coma de saba de liño. Gerson e máis eu coincidimos en que tocaba ir marchando. “O señor Príamo espera por vostede. A casa está preto de aquí, pero será mellor que vaiamos no coche: vai moita calor”.

A Señora Mada e máis un can

2004-06-05T20:57:00.000+02:00

Hai unha casa en Darube. É unha desas casas brancas cunha porta e tres ventás, unha casa dunha soa altura, dunha soa cociña, dun dormitorio e unha sala na que a señora Mada escoita ás persoas. Un chega por alí, un supoñer, e a porta está aberta. Entón berra: ¡Señora Mada! E ela aparece arrastrando os pés nús, con todos eses colares no peito, ese vestido de cinco continentes e aquel seu andar cerimonioso. “¿Quere algo?”. E dinlle quero falar con vostede. Entón ela di: Pode entrar.

Sobre o pó das rúas, fóra da casa, a xente tápase do sol con paraugas resabiados. E un can sen dono, can canso, un can suxo, pasará nalgún momento da mañá por diante da porta da Señora Mada que inevitablemente dirá “aí vai ese”. A Señora Mada odia ó can canso dende o día no que ousou entrar na súa casa. Ela estaba escoitando a alguén falar e o can, que entrou vagariño, foise deitar debaixo da hamaca. Cando o visitante marchaba, a Señora Mada advertiu a presencia do animal, que esterricaba os seus músculos na inevitable loita do espertar que lle producira o ruído dos pasos.

A Señora Mada comezou a concentrar nos seus ollos un odio de leite fervendo. E o can que recompuña o seu corpo con zoupeza, inconsciente do que estaba a acontecer. Despois encetou o camiño da porta e a Señora Mada, abraiada polo que lle parecía un imperdoable exceso de ousadía canina, tivo tempo de cuspirlle unha mala frase: “Tanto tempo camiñando e non chegastes a ningures”. Sen variar o seu ritmo de vento de agosto, o can segiu o seu camiño pola porta cara fóra. A Señora Mada nunca máis lle perdoou aquello.

A Señora Mada leva anos escoitando historias, repartindo consellos, receitando herbas ou zumes de flores con esencia de cáñamo, oracións a ningún deus ou mil maneiras de fuxir do mal de amores. Ás veces axudoulle ás rapazas a preñar a propósito e a destempo; ou ensinoulles a algúns estranos cómo escapar das pantasmas dos veciños mortos. Dun tempo a esta parte, á casa da Señora Mada chegan xentes de todo o país. Dun tempo a esta parte, moita xente precisa ser escoitada. Ou alomenos iso é o que comentou algún día a Señora Mada.

Foi na casa da Señora Mada onde coñecín a Caroline. Benedicto Príamo falárame da Señora Mada cando eu a penas se levaba unhas horas no país. Fixérame o conto daquel contrabandista que nunca máis recuperou á súa muller. Falárame tamén dun tal Seisdedos que se presentara na casa da señora Mada cunha orquestra de manatíes. “Ela considerou que aquelo era producto da súa fantasía”, dixo Príamo, “que non podía ser que ninguén tivese unha orquestra de manatíes, e mandou a aquel home marchar”. "¿E el?", preguntei. “Non sei, ninguén sabe, marchou, tanto ten”.

Por fin Darube

2004-02-15T01:07:00.000+01:00

Maio chegaba cargado de choiva e eu chegaba cargado de pena. Cando buscara Darube no mapa, non mirara máis ca mar. E aló, coruscando entre as mareas, o sono tropical de Darube. A viaxe resultou ser eterna e no guión estaba escrito que eu había matar aquelas horas inmensas nunha maratón polas congostras da memoria: algúns sucedidos da infancia, aquela tarde de choiva na que non puidemos ir ó circo, o regreso a algunhas outras historias dos tempos que chegaron despois. E tamén esas frases que xa nunca foron verdade. E matinar unha e mil veces no por qué daquela aceptación súbita a ese destino que xurdira entre as mareas.

Cando o avión aterrou finalmente, o Aeroporto Internacional Carlos Deizel Ben converteuse nun solar infindo tomado pola danza dos taxistas na percura de clientes. Na estrada que comunica o aeroporto coa cidade, comezaban a acenderse as primeiras luces da noite. Á dereita as palmeiras e á esquerda o mar, o mar de Darube. E por fin a cidade. Un tal Benavides que por aquel entón traballaba coma maitre no restaurante Los Guayacanes do Hotel Nacional explicaríame pouco despois, á hora da cea, que aínda non era tempo de choivas. A auga caía con rebumbio tropical por entre os framboyanes do Malecón. Cando volvín á habitación, advertín o ir e vir da luz vermella do teléfono. "Ten vostede catro mensaxes". Era unha voz de muller, calculei que brasileira, chamando polo José. "José, José, ¿non estás?, son eu, José, ¿non estás?". Para cando deixou a segunda mensaxe, a voz comezara a tremerlle: "José, ¿non estás? Xa é tarde. ¿Onde estás? José, chámame". O José non volvera chamala. Para cando deixou a cuarta mensaxe, aquela muller concentrara na súa gorxa todas as penas do universo: eran case as catro da mañá e o José aínda non chamara. Pensei que seguramente se perdera na noite de Darube, pero o que non puiden prever foi que un día eu había coñecer ó tal José que, efectivamente perdérase para sempre no xardín das delicias de noite de Darube.

Darube ten un mencer de trasatlánticos marchando baixo o bico do primeiro sol. Despois do mencer, Darube é un país de zumes de froitas e xornais que contan historias por veces fantásticas, coma as historias dos xornais do mundo enteiro. Ou historias que outras veces si son certas, coma o relato das idas e das voltas desa banda de ladronas do lugar de Soledad, todas tan novas, todas tan belas, todas tan mortas: os cadavres apareceron durante os días impares dun mes enteiro; tiñan un caravel na man e unha doenza da que ninguén soubo dar razón. Os primeiros días de Darube a penas se me deron para coñecer a cidade e as persoas. Máis tarde, comezaría a saber dalgúns sucedidos que puideron ser en Darube. Ou non ser.